Współpraca z Polskim Klubem Ekologicznym – Kołem z Gnieźnie. Spotkanie z sokolnikiem, Panem Marcinem Cieplińskim w „Roku Bażanta”.

4 marca 2015 r. uczestniczyliśmy w ornitologicznym spotkaniu Polskiego Klubu Ekologicznego – Koła Gniezno. Prelegentem i gościem specjalnym był sokolnik i myśliwy, p. Marcin Ciepliński. Kłeckie gimnazjum reprezentowali uczniowie: Iwona Stachowiak, Michał Janiak oraz p. Beata Trocha.

Sokolnictwo, jako forma łowiectwa wywodzi się ze starożytnych kultur dalekiego wschodu, do Europy dotarło ok. IV w n.e. W Polsce sokolnictwo ma tradycje sięgające kultur prasłowiańskich.

Czym właściwie jest sokolnictwo? Według definicji słownikowej sokolnictwo to polowanie z ptakiem drapieżnym (najczęściej sokołem) na zwierzynę. W ogólnym rozumieniu jest to wzajemna współpraca ptaka drapieżnego z człowiekiem, której celem niekoniecznie jest upolowanie zdobyczy. Wielu sokolników opiekuje się swoimi podopiecznymi dla czystej przyjemności, traktując to jako hobby.

Ogólnie rzecz ujmując sokolnictwo sprowadza się do oswojenia (ukrócenie i unoszenie) ptaka drapieżnego i nauczenia go przylatywania do opiekuna (uwabienia). Mówiąc jeszcze jaśniej: właściciel ptaka drapieżnego po odpowiednim treningu wychodzi z nim na pole i wypuszcza zupełnie luzem. Kiedy ptak sobie polata sokolnik wykłada na rękawicę kawałek mięsa i woła ptaka. On zaś nauczony, że jest przy opiekunie bezpieczny wraca i odbiera swoją nagrodę za powrót.

Na rękawicy sokolnika w Polsce można spotkać następujące gatunki ptaków drapieżnych: harrisa, raroga górskiego, białozora, drzemlika, kobuza, jastrzębia, pustułkę, sokoła wędrownego oraz raroga. I o tym ostatnim gatunku dowiedzieliśmy się najwięcej!

Zdaniem Pana Marcina raróg to jeden z bardziej „myślących” sokołów. W naszym kraju rozmnażany jest w niewoli. Cechy rozpoznawcze raroga: duży, krępy w budowie, skrzydła długie i ostro zakończone, ogon stosunkowo krótki. Wymiary: długość całego ciała 49 – 54 cm, rozpiętość skrzydeł 130 – 140 cm, waga samca 700 – 900g, samicy 1000 – 1300g. Aslan, z którym przyjechał na spotkanie Pan Marcin był ptakiem rocznym (w pierwszym piórze), z hodowli. Karmiony jest kurczakami jednodniowymi (ważne dla jego masy mięśniowej). Raróg żyje do 10 lat, u sokolnika nawet do 25 lat. Polskie prawodawstwo nie dopuszcza odłowu ptaków z natury, wszystkie ptaki, jakie można spotkać na rękawicy sokolniczej pochodzą z zamkniętych hodowli wolierowych.

Dzięki środowemu spotkaniu poznaliśmy słowniczek terminów sokolniczych. Oto kilka z nich:

nałożona czapeczka to karnal,

rzemyki służą do zaciągania lub otwierania karnala,

rękawica sokolnicza (pięciopalczasta, szyta na lewą rękę),

wabidło to rodzaj sztucznej przynęty,

kantak to tylny palec wraz ze szponem,

cęgi tworzy pierwszy palec wraz z kantakiem,

pęta to krótkie paski rzemienne przywiązywane do nóg ptaka łowczego,

dzwoneczki sokolnicze ułatwiają znalezienie ptaka w wysokich trawach, chaszczach lub zasiewach,

czatowanie to wyczekiwanie,

pikowanie to manewr, w którym ptak na dużej wysokości zwija skrzydła i zaczyna gwałtownie opadać,

Ptaki niskiego lotu polują z niezbyt dużych wysokości, trzymające się dość blisko sokolnika, m.in. jastrzębie, harrisy, stosują lot poślizgowy. Ptaki wysokiego lotu polują z większych wysokości, często odchodzące dalej, m.in. sokoły i rarogi, stosują lot pikujący. W sokolnictwie stosujemy telemetrię, czyli urządzenie składające się z małego nadajnika mocowanego do nogi bądź ogona ptaka oraz odbiornika (często z montowaną anteną). Służy ona do namierzania zgubionego ptaka lub po polowaniu zakończonym sukcesem, gdy ze zdobyczą zapadnie w zarośla czy trawy.

Pan Marcin opowiedział o swoich początkach przygody z sokolnictwem. Według niego trafne jest zdanie, że „sokolnictwo jest sztuką popełniania najmniejszej ilości błędów”. Od najwcześniejszych etapów trzeba poświęcić ptakowi całą uwagę (codziennie ok. 2 godzin), konieczne jest wybudowanie woliery, musimy zapewnić mu odpowiedniej jakości, świeże mięso.

W świetle polskiego prawa, aby być polującym sokolnikiem trzeba wcześniej zostać myśliwym. Jeśli z kolei chce się jedynie „latać” z ptakiem bez wykonywania polowania wówczas konieczne jest jedynie posiadanie legalnego ptaka (z odpowiednimi dokumentami i oznakowaniem obrączką) oraz zarejestrowanie go w Starostwie Powiatowym. Cały czas należy wzbogacać wiedzę w oparciu o literaturę fachową. Obecnie istnieje w Polsce organizacja „Gniazdo Sokolników”, która z pewnością pomoże w stawianiu pierwszych kroków. Jeśli chcemy polować z ptakiem konieczna jest przynależność do PZŁ, musimy następnie zdać egzamin sokolniczy (poprzedzony kursem kończącym staż sokolniczy) i na końcu uzyskać uprawnienia od Ministra Środowiska.

Stwierdzenie, że sokolnictwo jest szkodliwe dla środowiska całkowicie mija się z prawdą. To właśnie sokolnicy najczęściej są „obrońcami” ptaków drapieżnych. Każdy prawdziwy sokolnik stawia dobro swojego skrzydlatego podopiecznego na pierwszym miejscu i będzie czynił wszelkie wysiłki, aby zapewnić mu właściwą opiekę. Ptak ma do dyspozycji przytulną wolierę, każdego dnia na pewno otrzyma pokarm, a także jest pod czułą opieką weterynaryjną. Spotkanie z pewnością było ciekawym punktem podejmowanych przez gimnazjum działań.

100_4166.JPG100_4169.JPG100_4170.JPG100_4172.JPG100_4175.JPG100_4176.JPG100_4178.JPG100_4180.JPG100_4182.JPG100_4183.JPG100_4186.JPG100_4193.JPG100_4194.JPG100_4196.JPG100_4198.JPG100_4206.JPG100_4209.JPG100_4211.JPG100_4216.JPG100_4220.JPG100_4221.JPG100_4225.JPG100_4227.JPG100_4228.JPG100_4229.JPG100_4230.JPG100_4231.JPG100_4232.JPG100_4233.JPG100_4234.JPG100_4236.JPG100_4238.JPG100_4239.JPG1.JPG100_4241.JPG100_4242.JPG